Wat is het verschil tussen een 3D en 4D laser?

Wat is een 3D laser?

Een 3D projectielaser is een zelfnivellerend laserapparaat dat drie volledige 360° lijnen de ruimte in stuurt. Die lijnen komen net buiten of vlak naast de behuizing van de laser naar buiten. De opbouw is als volgt:

• Eén horizontale 360° lijn, evenwijdig aan de vloer.
• Twee verticale 360° lijnen die loodrecht op de horizontale staan en elkaar onder een hoek van 90 graden snijden.

Omdat de lijnen net buiten het apparaat beginnen, ontstaat er een open kruispunt vlak boven de laser. Dat snijpunt van de horizontale en verticale lijnen fungeert als oplood boven en, samen met het loodpunt onder de laser, als loodrechte referentie. De twee snijpunten staan loodrecht boven elkaar.

Je hebt daarmee in één opstelling:

• een waterpas referentievlak over de hele ruimte
• twee haaks op elkaar staande wandreferenties
• een loodlijn van vloer naar plafond via de snijpunten

De term 3D slaat dus niet op de laserstraal zelf, maar op de drie loodrechte lijnen die samen een driedimensionaal kader vormen.

Wat is een 4D laser?

Een 4D projectielaser is in de basis een 3D laser met een tweede horizontale 360° lijn extra. Die tweede lijn wordt vlak boven de vloer geprojecteerd en komt, net als de andere lijnen, net buiten of naast de behuizing naar buiten.

Het effect is dat je nu twee waterpaslijnen in de ruimte hebt:

• de bovenste horizontale lijn, voor werk aan wand en plafond
• de onderste horizontale lijn, voor werk direct op of boven de vloer

De snijpunten van die onderste horizontale lijn met de twee verticale lijnen geven je twee extra oploodpunten vlak boven de vloer. In combinatie met de bovenste snijpunten ontstaat een duidelijk loodrecht referentieframe dat zich uitstrekt van vloer tot plafond.

In de praktijk levert dat een paar concrete voordelen op:

• Vloerreferentie zonder waterpas of meetlint op de grond
• Eerste rij tegels exact waterpas, ook bij scheefstaande wanden
• Vloerverwarming en dekvloerleidingen direct op de juiste hoogte
• Dorpel- en afvoerhoogtes in één oogopslag af te tekenen
• Oneffenheden op een vloer snel localistern

Is een 3D of 4D laser wel nauwkeurig?

Een 3D of 4D laser is redelijk nauwkeurig de opgegeven afwijking is van ± 0,15 tot ± 0,3mm/m, dit is niet zo nauwkeurig als een roterende laser, maar toereikend voor de klussen waar ze voor gemaakt zijn.
Meestal is het werkbereik max 30m (zonder ontvanger), met de laser in het midden heb je beide kanten dan een max. afwijking van 2,25 tot 4,5mm op 15m vanaf de laser.

Is een 4D laser nauwkeuriger dan een 3D laser? Nee. De opgegeven nauwkeurigheid per lijn is gelijk, meestal ± 0,15 tot ± 0,3mm/m. Een 4D laser biedt meer lijnen en referentiepunten, maar de precisie van één enkele lijn verschilt niet van die in een 3D model.

Hoe controleer ik of mijn laser nog juist kalibreert? Zet de laser op een statief, laat hem nivelleren, en teken de hoogte van de lijnen op de muur aan (op bijv 10m afstand). Draai de laser 180° en laat hem opnieuw nivelleren, draai de laser daarna nor een keer 90°. Staan de lijnen op exact dezelfde plek of binnen de tolerantie die de laser mag hebben op 10m? Dan wijkt deze horizontale niet af, bij een 4D laser test je de 2e horizontale lijn op dezelfde manier.
De verticale lijnen kun je bijv. bij een overheaddeur testen, stel de laser op op 2m afstand aan de ene kant van de deur, teken de laser aan de bovenkant van de deuropening en op de grond af. Draai de laser 180° en stel deze op aan de andere kant van de deuropening en richt de laser uit op de afgetekende lijn op de vloer, als deze aan de bovenkant van de deuropening op exact dezelfde plek of binnen de tolerantie die de laser mag hebben op het hoogteverschil van de 2 punten? Dan wijkt de geteste verticale lijn niet af, de 2e verticale lijn doe je op dezelfde manier.
Zijn alle metingen goed, dan kun je er mee werken. Afwijking? Tijd voor een servicebeurt en kalibratie, bouwlasersonline helpt je hier graag bij.

Hoe vaak moet een laser geherkalibreerd worden? De meeste fabrikanten raden één keer per jaar aan, of na een flinke val of stoot. Wie dagelijks op de bouw werkt, laat hem liever twee keer per jaar controleren.

Beïnvloedt een statief de nauwkeurigheid? Een wiebelig statief is een veelvoorkomende bron van fouten. Kies een stevig statief met een vlakke kop, zet de laser vast, en controleer of hij niet schommelt voordat je nivellering activeert.

Hoe waterdicht is een 3D of 4D laser?

Een 3D/4D-laser is meestal IP54 en dus beperkt waterdicht — je kunt ermee werken in vochtige omgevingen, maar hij is niet waterproof in de zin van onderdompeling of regen. Controleer altijd het specifieke IP-certificaat op de verpakking of in de specs voordat je een model koopt, want “3D” of “4D” zegt op zichzelf niets over de waterdichtheid.

Voor meer informatie over IP-waarde kun je terecht op deze pagina: Wat is een IP waarde?

Kan ik met een 3D of 4D laser met een ontvanger werken?